Według polskiego prawa, podstawowym oraz koniecznym warunkiem dopuszczalności rozwodu jest wystąpienie zupełnego i trwałego rozkładu pożycia pomiędzy małżonkami. Gdy ta przesłanka nie będzie spełniona, to sąd nie musi orzec rozwodu nawet wtedy, gdy oboje małżonkowie tego zażądają.

Inne okoliczności nie mają znaczenia

Nawet zdrada, alkoholizm jednego z małżonków lub przemoc domowa, nie spowodują, że sąd będzie mógł orzec rozwód. Obowiązkiem sądu w takiej sytuacji jest tylko zbadanie, czy w małżeństwie nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia.

Kiedy występuje trwały i zupełny rozkład pożycia?

Rozkład pożycia jest zupełny wtedy, gdy zostały zerwane wszystkie więzi między małżonkami. To znaczy duchowe, fizyczne oraz gospodarcze. Najbardziej przekonująca jest sytuacja, gdy jedno z małżonków mieszka ze swoim nowym partnerem, planuje z nim przyszłość i nie myśli o powrocie do małżonka.

Małżonkowie mieszkają razem- czy sąd może wtedy orzec rozwód?

Może Cię to zdziwi, ale w pewnych przypadkach tak. Gdy zostały spełnione pozostałe dwie przesłanki rozwody, czyli brak więzi duchowej i fizycznej, mimo występowania więzi gospodarczej w postaci wspólnego zamieszkiwania, to sąd może orzec rozwód. Najczęściej bywa tak, że wspólne mieszkanie pod jednym dachem, wynika stąd, że małżonków nie stać na samodzielne wynajęcie mieszkania. Prosta ekonomia.

 Rozkład pożycia powinien trwać przez dłuższy czas

Jeżeli sąd bada trwałość rozkładu małżeństwa, to ocenia, czy zgodnie z doświadczeniem życiowym można przyjąć, że małżonkowie do siebie wrócą. Zazwyczaj wymaga się, aby rozkład pożycia trwał już od dłuższego czasu. Jednak bywają sytuacje, gdy rozkład może być uznany za trwały, nawet jeżeli tak naprawdę był on przez krótki czas.

Kiedy sąd nie ma prawa udzielić małżonkom rozwodu?

Mimo trwałego i zupełnego rozkładu pożycia, sąd nie może orzec rozwodu, jeżeli: w wyniku rozwodu mogło ucierpieć dobro małoletnich dzieci małżonków. Na przykład rozwód mógłby doprowadzić do pogorszenia warunków materialnych, w jakich są wychowywane dzieci albo mógłby wywołać niekorzystne zmiany w dziecięcej psychice. Poza tym, sąd nie udzieli rozwodu, gdy o rozwód ubiega się małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia. Natomiast drugi małżonek nie zgadza się na rozwód, a jego odmowa nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Sąd nie zgodzi się na rozwód również wtedy, gdy byłoby to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Do takiej sytuacji dochodzi na przykład wtedy, gdy jeden z małżonków jest poważnie chory i nie ma nikogo innego, kto mógłby się nim zaopiekować.

Kto ma obowiązek udowodnić, że rozwód powinien być w danej sytuacji orzeczony?

Ubiegający się o rozwód małżonek wyłącznie winny trwałego i zupełnego rozkładu pożycia stron musi udowodnić, że brak zgody na rozwód jest moralnie naganne, stoją za tym pobudki nie zasługujące na akceptację społeczeństwa. To, że małżonek, który nie spowodował trwałego i zupełnego rozkładu pożycia, nie zgodzi nie na rozwód, nie będzie wystarczające do uznania, że działał on niezgodnie z zasadami współżycia społecznego.

Gdzie  trzeba złożyć pozew rozwodowy?

Pozew rozwodowy wnosi się do sądu okręgowego właściwego ze względu na ostatnie wspólne zamieszkanie małżonków. Trzeba również zauważyć, że jedno z nich musi w tym okręgu na stałe przebywać. Jeżeli każdy z małżonków mieszka w innym miejscu, to wtedy będzie właściwy sąd okręgowy miejsca zamieszkania strony pozwanej. To znaczy osoby, przeciwko której współmałżonek wniósł pozew rozwodowy. Jeżeli nie będzie możliwości ustalenia miejsca zamieszkania strony pozwanej, to właściwy jest sąd okręgowy miejsca zamieszkania powoda. To znaczy współmałżonka, który wniósł pozew rozwodowy.

Czy musi być postępowanie pojednawcze?

Aktualnie nie ma już obowiązku przeprowadzania postępowania pojednawczego. Wcześniej było ono wyznaczane zawsze przed pierwszą rozprawą rozwodową. Zamiast tego sąd ma obowiązek skierować małżonków do mediacji, gdy są szanse na to, że małżeństwo przetrwa.

Jak ubiegać się o rozwód? Kiedy można go otrzymać?